Hamiləliyə hazırlaşan və ya artıq
ana olmağa qədəm qoymuş, lakin miqrenlə mübarizə aparan minlərlə qadının
beynində eyni sual dolaşır: "Bu dərmanlar körpəmə zərər verərmi?"
Norveçdə aparılan yeni bir genişmiqyaslı tədqiqat bu sualı cavablandırdı və nəticələr
olduqca ümidvericidir.
Miqren tutmaları zamanı istifadə
olunan “triptan” adlı dərmanların, hamiləlikdən əvvəl və ya hamiləlik zamanı qəbul
edilməsi, uşaqlarda autizm və DƏHP (diqqət əskikliyi və hiperaktivlik
pozuntusu) kimi neyro inkişaf problemlərinin riskini artırmır. Bu nəticələr,
Amerikanın nüfuzlu Neurology® tibbi
jurnalında 21 may 2025-ci ildə dərc olunub.
On minlərlə ana və uşaq
izlənilib
Tədqiqat Norveç əhalisinin səhiyyə
reyestrlərinə əsaslanaraq aparılıb. Hamiləliyin başlanğıcında miqreni olan
26,210 qadının məlumatları araşdırılıb. Onlardan 21,281 nəfər – yəni 80%-dən
çoxu – hamiləlikdən əvvəlki bir il ərzində triptan qəbul etmişdi. Bəzi qadınlar
bu dərmanları hamiləlikdən əvvəl, bəziləri isə həm əvvəl, həm də hamiləlik
dövründə istifadə edirdi.
Alimlər bu qadınları dörd qrupa
ayıraraq dərmanın qəbul dövrü və intensivliyini araşdırıblar. Daha sonra
doğulan uşaqlar orta hesabla 8 il izlənilib, bəziləri isə 14 yaşına qədər nəzarətdə
saxlanılıb. Məqsəd bir şey idi: bu dərmanların uşaqların sinir sistemi
inkişafına təsiri varmı?
Statistika nə deyir?
Ümumi nəticə belədir: uşaqlarda
neyroinkişaf pozuntusu halları triptan qəbul edənlərlə etməyənlər arasında demək
olar ki, eyni səviyyədədir.
●Triptanı ən
yüksək dozada qəbul edənlərin uşaqlarının 2.2%-i DƏHP diaqnozu alıb. Bu,
triptan qəbul etməyənlərin 2.1%-lik göstəricisi ilə demək olar ki, eynidir.
● Nitq və dil
pozuntuları da oxşar nisbətdə – müvafiq olaraq 1.1% və 1.0% səviyyəsində olub.
Əlavə olaraq, valideynlərdəki
genetik risklər, fol turşusu qəbulu və digər dərman istifadəsi kimi amillər də
nəzərə alınaraq nəticələr təhlil edilib. Nəticə dəyişməyib – triptan qəbulunun
uşaqlarda əlavə risk yaratmadığı təsdiqlənib.
Bu niyə vacibdir?
Oslo Universitetindən araşdırma rəhbəri
professor Hedvig Nordeng belə deyir:
“Miqren
doğuşa hazırlaşan qadınların beşdə birinə təsir edir. Hamiləlik zamanı
simptomlar adətən azalır, lakin 8%-də tutmalar əksinə, daha da güclənir. Bu isə
həm ana, həm də körpə üçün ciddi təhlükələr yarada bilər. Ona görə də effektiv
və təhlükəsiz müalicə seçimləri həyati əhəmiyyət daşıyır.”
Risk-fayda balansı
vacibdir
Bu araşdırma nə qədər ümidverici
olsa da, hamiləlik dövründə istənilən dərman qəbulundan əvvəl bir prinsip mütləq
yadda saxlanmalıdır: risk və faydanın tərəzidə
ölçülməsi. Hər dərman hər kəs üçün uyğun olmaya bilər və hətta təhlükəsiz
hesab edilən preparatların belə fərdi təsirləri ola bilər.
Həkimlə məsləhətləşmək və qəbul
ediləcək dərmanın anaya və dölə mümkün faydasının risklərdən üstün
olub-olmadığını qiymətləndirmək vacibdir. Hamiləlikdə dərman müalicəsi "hər
ehtimala qarşı" deyil, ehtiyac olduğu halda, düzgün əsasla aparılmalıdır.
Bir vacib qeyd
Tədqiqatın bir məhdudiyyəti var – qadınların bu dərmanları faktiki olaraq qəbul edib-etmədiyi yoxlanılmayıb. Yalnız reseptin aptekdən götürülməsi qeydə alınıb. Bu isə real istifadə ilə bəzi hallarda fərqlənə bilər.
Əgər siz miqrenlə mübarizə
aparırsınız və ana olmağa hazırsınızsa, bu tədqiqat sizə bir qədər rahat nəfəs
alma imkanı verir. Triptanların, indiyədək düşündüyünüz qədər qorxulu olmadığı
sübut olundu. Amma yenə də dərman qəbulundan əvvəl mütləq həkiminizlə məsləhətləşin
və hər zaman risk-fayda balansına əsaslanın. Sağlamlıqda ən doğru qərarlar məlumatlı
qərarlardır.