Yeni dərmana başlayırsınız, bir neçə preparat qəbul edirsiniz və ya qəbul qaydası sizə aydın deyil? Suallarınızı əvvəlcədən hazırlayıb əczaçı ilə müzakirə etmək gündəlik səhvlərin qarşısını almağa kömək edə bilər.
DƏRMAN TƏHLÜKƏSİZLİYİ
Sual vermək də qayğının bir hissəsidir
Dərmanınızı tanıyın. Qəbul qaydasını dəqiqləşdirin. Dəyişiklikləri mütəxəssislə razılaşdırın.
Söhbət nə vaxt xüsusilə vacibdir?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı dərmana başlamağı, onu qəbul etməyi, müalicəyə yeni preparat əlavə etməyi, müalicəyə yenidən baxmağı və dərmanı dayandırmağı təhlükəsizlik üçün mühüm mərhələlər hesab edir. Bu mərhələlərdə sualları həkim və əczaçı ilə müzakirə edin. [1]
Əczaçıya verəcəyiniz 5 sual
- Bu preparat nə üçündür? Adını və təsiredici maddəsini dəqiqləşdirin.
- Necə və nə vaxt qəbul etməliyəm? Doza, qəbul saatı və qida ilə əlaqəsini soruşun.
- Nələrə diqqət etməliyəm? Mümkün yan təsirləri və hansı halda yardım istəməli olduğunuzu öyrənin. [2]
- Digər preparatlarımla uyğun gəlirmi? Reseptsiz dərmanları, vitaminləri və bitki tərkibli əlavələri də bildirin. [5]
- Bir dozanı unutmuşamsa nə edim? Cavab dərmandan asılıdır; içlik vərəqəsini yoxlayın və əczaçıya müraciət edin. Həkim ayrıca göstəriş verməyibsə, ikiqat doza qəbul etməyin. [4]
Fərqli adlar həmişə fərqli tərkib demək deyil
İki qutunun adı fərqli olsa da, onların tərkibində eyni təsiredici maddə ola bilər. Bir neçə vasitəni birlikdə qəbul etməzdən əvvəl tərkibi əczaçı ilə yoxlayın. Qəbul etdiyiniz vitamin və bitki tərkibli əlavələri də bildirin: dərmanların qida, içki və digər vasitələrlə qarşılıqlı təsiri əhəmiyyətlidir. [6]
Qəbul qaydası gündəlik həyatınıza uyğun və aydın olmalıdır
“Gündə iki dəfə” göstərişini başa düşmüsünüz, amma saatları necə seçəcəyiniz aydın deyil? Bunu konkret sualla dəqiqləşdirin. Qutunu və ya resepti göstərərək qəbul vaxtını, müalicə müddətini və qida ilə əlaqəsini soruşun. Udmaqda çətinlik çəkirsinizsə, bunu da deyin; əczaçı uyğun qəbul üsulunu aydınlaşdırmağa kömək edə bilər. [7]
Tableti bölmək, əzmək və ya kapsulu açmaq barədə özünüz qərar verməyin. Bəzi dərman formalarında bu dəyişiklik preparatın orqanizmdə necə təsir göstərməsinə təsir edə bilər. Hətta əvvəlki preparatı bölmək mümkün olubsa da, yeni preparat üçün bunu yenidən yoxlamaq lazımdır. [8] [9]
Bir siyahı, daha aydın məlumat
Telefonunuzda və ya kağızda qəbul etdiyiniz vasitələrin adını, dozasını, qəbul qaydasını və məqsədini qeyd edin. Allergiyaları da əlavə edin. Hər dəyişiklikdən sonra siyahını yeniləyin və növbəti həkim və ya aptek ziyarətində göstərin. [3]
Özünüzü yaxşı hiss etdikdə də planı qoruyun
Dərmanın dozasını azaltmaq, başqa vasitə ilə əvəzləmək və ya müalicəni dayandırmaq qərarını özbaşına verməyin. Narahatlıq yaradan təsir və ya qəbul çətinliyi varsa, müalicəni təyin edən mütəxəssislə danışın. [5]
Aptekə gəlməzdən əvvəl hazırlaya biləcəyiniz qısa qeyd
Suallarınızı üç başlıq altında yazın: nə qəbul edirəm, nəyi başa düşmürəm, hansı çətinliklə üzləşirəm? Məsələn: “Qəbul saatını iş qrafikimlə necə uyğunlaşdırım?”, “Bu əlavəni də siyahıya daxil etməliyəm?”, “Təlimatdakı bu ifadə nə deməkdir?” Belə bir qeyd söhbəti konkretləşdirir və vacib sualın unudulmamasına kömək edir.
Bu yazı ümumi maarifləndirmə üçündür və fərdi tibbi məsləhəti əvəz etmir. Dərman və cihazla bağlı şəxsi suallarınızı həkim və ya əczaçı ilə müzakirə edin.
Mənbələr
- WHO — 5 Moments for medication safety
- FDA — Use Medicines Wisely
- FDA — Create and Keep a Medication List for Your Health
- NHS SPS — Advising on missed or delayed doses of medicines
- MedlinePlus — Taking multiple medicines safely
- FDA — Drug Interactions: What You Should Know
- FDA — FDA Pharmacists Help You Use Medicines Safely
- FDA — Tablet Splitting
- NHS SPS — Advising how to crush or disperse tablets and open capsules